Nhiều người đã có tiền, đầy đủ nhà cửa và phương tiện sống rồi, nhưng vẫn muốn nhiều thứ. Trên thế gian, ít ai hài lòng với những gì mình đang có. Ban đầu, người ta muốn có cơm ăn, áo mặc, nhà ở, con cái được đi học và bản thân khoẻ mạnh. Sau lại tiếp tục muốn đi tu, thành Phật, chứng ngộ... Tóm lại, có không biết bao nhiêu thứ muốn, có cái này rồi lại muốn được cái khác. Do vậy, những cái muốn cứ liên tục phát triển trong đầu óc con người và khi không được đáp ứng hay thoả mãn, thì đồng nghĩa với không an lạc. Giải thích nôm na và bình dân, không an lạc là do không kiểm soát được cái dầu. Nhưng làm sao để kiểm soát được cái đầu? Hoàn toàn không dễ, nhiều khi Phật Tổ cũng không thể an lạc nổi với các đệ tử.

Có hai trường hợp hay vấn đề đưa đến cho con người có được niềm vui hoặc không vi, có được niềm hạnh phúc hoặc không. Trước tiên, tôi làm rõ khái niệm "vui" và "hạnh phúc". Nhiều khi tôi nói "vui", quý vị hiểu là hạnh phúc, và khi tôi bảo "hạnh phúc" thì quý vị lại hiểu nhầm thành vui. Niềm vui mang ý nghĩa đơn giản, còn hạnh phúc rất sâu sắc và khó hiểu. Chỉ những người hiểu mình là ai thì may ra có được hạnh phúc. Cho nên, người ta có "vui" nhưng không có "hạnh phúc". Không phải nhiều tiền là hạnh phúc, an lạc. Người hiểu được mình là ai, thì tự nhiên sẽ an lạc ngay. Song để đạt được điều đó, quả rất khó!

Trở lại trường hợp đang đề cập, cũng chính là hai vấn đề nan giải mà Đức Phật muốn gửi gắm nhất đến các đệ tử. Một là vượt qua khó khăn của cuộc đời, và hai là vượt qua sự bấn loạn trong đầu óc.

Thế nào là vượt qua khó khăn của cuộc đời? Ví dụ như trước đây không có nhà, xe, ruộng vườn, tiền chữa bệnh ... thì bây giờ có. Nói cách khác, phải biết rõ thân tứ đạo (cơ thể) đang cần gì và tìm cách giải quyết làm sao để mình vừa lòng với cuộc sống, để không phải thở dài, mà lúc nào cũng vui vẻ. Giống như chiếc xe cần ga ra hay chỗ đậu xe, thân tứ đại cũng cần đủ điều kiện để tồn tại và sinh hoạt... Nếu không giải quyết được các điều kiện cần thiết bên ngoài, thân tứ đại không thể đảm bảo được.

Vấn đề nan giải thứ hai là vượt qua khó khăn do các tình trạng bên trong cái đầu như loạn óc, hồi hộp, lo sợ, bất mãn, giận dỗi, khổ đau về tinh thần...

Hãy hình dung con người có hai đời sống. Một đời sống lo cơm ăn áo mặc hàng ngày, gọi là đời sống bên ngoài. Đời sống này liên quan giữa cá nhân mình với nhiều người khác như con cái, vợ chồng, nhà cửa, xe cộ, bênh viện, bác sĩ... Đời sống thứ hai là đời sống cá nhân của mỗi ngừoi, gọi là đời sống bên trong, liên quan đến nội tâm và trạng thái tinh thần nhiều hơn. Phải chú ý thật kĩ mới có thể hiểu điều này.

Đức Phật thầy rõ hai vấn đề trên và mong muốn các đệ tử là tấm gương đầu tiên vượt qua được hai đại nạn hay nổi khó khăn để sống an lạc. An lạc là hết sức vừa lòng, hoàn toàn vừa ý, thoả mãn, không có gì phiền muộn, trách móc, thờ dài. Đức Phật đã dành bốn mươi lăm năm để giúp các đệ tử vượt qua hai trở ngại đó. Mà trở ngại chính là trong đầu óc hay trở ngại của đời sống bên trong không. Ai đã đi theo Ngàu rồi thì không cần đến nhà cửa hay tiền bạc nữa, quần áo chỉ cần đủ mặc, khất thực chỉ cần đủ ăn mỗi ngày, cứ nay đây mai đó, sống tạm bợ mà thôi. Đời sống bên ngoài của họ không quá lo, trở ngại cũng chẳng còn.